zondag 21 oktober 2012

Toekomstige valkuilen


Veel mensen wagen zich aan het voorspellen van de toekomst. Erwin Kroll beperkte zich meestal tot het duiden van de meteorologische situatie over één of meer dagen. Maar anderen denken jaren vooruit.

Het is vermakelijk om te zien dat het daarbij altijd misgaat. Want of het nu sciencefiction-schrijvers zijn of zelfbenoemde experts op het gebied van technologie, ze maken één grote fout: uitgaan van de wereld van nu.

Het is een leuke bezigheid: neem de situatie zoals we die kennen en verzin wat er over 5, 15 of 50 jaar veranderd kan zijn. Als je het voorspellen van de toekomst op deze manier benadert, kun je jezelf makkelijk teveel beperken en bijvoorbeeld gaan verzinnen hoe auto's er dan uitzien of hoe groot televisies zullen zijn. Want het is veel lastiger om te bedenken welke nieuwe typen producten er zullen komen en op welke onverwachte manieren onze huidige producten verder ontwikkeld zullen worden. Vaag? Een voorbeeldje dan.

Halverwege de vorige eeuw, toen televisie de wereld aan het veroveren was, droomde men over telefoons met een ingebouwde televisie, of televisies met een ingebouwde telefoon. Dat was helemaal niet onlogisch. De telefoon bestond al veel langer en met de komst van de TV zouden we niet alleen met elkaar kunnen praten op afstand, maar elkaar ook kunnen zien. En dat we nu voor deze manier van communiceren geen gebruik maken van telefoons met een draaischijf of televisies met een dikke beeldbuis, maar "gewoon" een laptop of smartphone pakken, had niemand kunnen voorzien.

Een ander voorbeeld? Het huis van de toekomst. Daar hebben verschillende mensen verschillende ideeën over, maar ze zijn het waarschijnlijk eens over het gemak waarmee de apparaten in huis kunnen worden bediend en gecontroleerd. Maar dat we de koppeling van die apparaten het liefst via Wi-Fi tot stand brengen zodat we geen kabels door het hele huis hoeven te leggen, had de vorige generatie vast niet bedacht. Laat staan dat we die apparatuur ook nog eens graag via internet zouden willen bedienen.

Overigens kun je ook te veel voorspellen. Het magische jaar 2000 ligt bijvoorbeeld al ver achter ons en de vliegende auto die velen rond deze tijd hadden verwacht is niet echt "van de grond gekomen".

Kortom: de toekomst voorspellen is moeilijker dan het lijkt. Denk daar maar aan als er weer eens een collega bij de koffieautomaat of een familielid op een verjaardag zegt: "Over 5 tot 10 jaar, hè..."